Sum - coolthinking.nl

Pleidooi van een duizendpoot

In de hooggewaardeerde televisie-serie Pleidooi speelde ze Joosje, de jonge secretaresse. Toch voelt de in 1967 geboren Ellen Ten Damme zich geen echte actrice. ‘Ik ben eerst danseres, daarna muzikante, zangeres en dan pas actrice.’ Sinds maart ligt er van dit veelzijdige meisje een CD in de handel. Met Kill your darlings heeft ze een overtuigend debuut afgeleverd. Zangeres wilde ze altijd worden, maar nu de CD is verschenen, heeft ze rollen in een aantal buitenlandse- en Nederlandse films aanvaard. Over keuzes, muziek en films.

 door Kel Koenen

Ellen ten Damme - coolthinking.nl

Ze zit er ontspannen bij. Ellen Ten Damme is nog jong, maar weet wel wat ze wil. Het liefst zou ze alleen maar zangeres zijn. Vanaf de lagere school speelt en zingt ze al in bandjes. ‘Bij de muziek lig echt mijn hart. Zolang ik me kan herinneren ben ik er al mee bezig. Op de lagere school had ik al een band met van die zogenaamde Engelse teksten. Met echte gitaren en een zelfgebouwd drumstel. We deden ook mee aan songfestivals. Ik speelde eerst de samba‑ballen en later ook viool. Op de middelbare school werd het allemaal wat serieuzer. Ook op het VWO zat ik in een bandje. Daar zat een man in met wie ik een duo zou vormen. We zijn ooit de studio in geweest om een demo te maken, maar toen vond ik het opeens niet leuk meer.’

Na het VWO wilde ze Kunst & Cultuurbeleid studeren, om erbij te doen. Door haar duo-partner wordt ze overgehaald toch maar Nederlands te gaan doen. ‘Het interesseerde me niet zoveel, want eigenlijk was ik met muziek bezig. Toen later dacht ik over de studie: Nee, wat een onzin. Ik moet hier weg, stel je voor dat ik ooit iets met de studie zou doen. Dat zou verschrikkelijk zijn.’ Achteraf kijkt ze toch terug op een leuke studietijd. ‘Het was gezellig en het ging heel goed. Maar het was echt zo’n studie van ‘als ik even goed studeer, haal ik een tien’. Zo ging het echt. Dat had ik helemaal niet verwacht. In het begin haalde ik allemaal tienen, later ben ik maar wat minder gaan doen. Ik haalde mijn propaedeuse in één jaar. Daarna wilde ik dus Kunst‑ & Cultuurbeleid gaan doen, maar dat bleek een hele vage studie te zijn. Het was nog net nieuw. Het werd me afgeraden en ik heb nog maar een jaar Nederlands gedaan.’ Toch stond het voor Ten Damme vast dat ze op een tweesprong was aangekomen. ‘In datzelfde jaar heb ik besloten dat ik moest kiezen voor zang, dans, muziek of toneel. Ik vond alles leuk en voor mijn gevoel hoort het gewoon allemaal bij elkaar, maar iedereen zei dat ik een keus moest maken. Het werd dan zang, aan het conservatorium. Ik mocht toen auditie doen in Hilversum en werd toegelaten tot de vooropleiding. Dat heb ik ook weer een jaar gedaan, maar was weer veel te saai. Het is namelijk alleen maar jazz. Toen ben ik toch maar naar de Kleinkunst Academie gegaan. Dat was in 1989. Die opleiding heb ik in vier jaar doorlopen en was enorm veelzijdig. Daar heb je alles ineen: zang, dans en toneel. Ik had altijd gedacht dat het een hele tuttige opleiding zou zijn. Cabaret en musical, het kon niet anders dan dat er een enorm oubollige sfeer omheen hing. Dat bleken allemaal vooroordelen te zijn. Het is juist wel een leuke opleiding, omdat je kan doen wat je zelf leuk vindt. Maar het blijft een school en is veel schoolser dan de universiteit. Ik ben twee jaar geleden afgestudeerd.’ Tijdens haar opleiding hield ze zich niet alleen met muziek bezig. Ze stond onder meer op de planken in een show die ze zelf in elkaar had gedraaid. ‘Tijdens mijn tweede jaar ben ik met films begonnen en in alle vakanties en vrije tijd, heb ik er van alles tussendoor geschnabbeld. Het begon met die solovoorstelling. Dat was een show met Duitse liederen en persiflages. Dat zag regisseur Paul Ruven, die nog iemand zocht die kon acteren en zingen. Toen moest er alleen nog een screentest gedaan worden om te kijken of ik wel leuk was op beeld. Dat zal wel goed zijn geweest, want ik kreeg de rol in De tranen van Maria Machita.’  Deze geheel gezongen, korte film kreeg een Gouden Kalf en hoofdrolspeler Ten Damme ontving een Kalf in de categorie Beste Actrice. ‘Dat was wel grappig. Ik werd gebeld met de mededeling dat ik genomineerd was voor een Gouden Kalf, maar ik wist helemaal  niet eens wat dat eigenlijk was. Ik was helemaal niet met film en de filmwereld bezig. Omdat het een gezongen film is, pastte het beter in mijn straatje. Daarna ben ik juist helemaal in de filmwereld belandt, terwijl ik eigenlijk bezig was met het voorbereiden van een muziekcarriëre.’

Pleidooi
Door haar rol van de brutale secretaresse Joosje in de succesvolle televisieserie Pleidooi, kreeg Ellen Ten Damme meer bekendheid bij het grote publiek. ‘Ik vind het afschuwelijk als mensen zeggen dat ze me uit Pleidooi kennen. Het was echt een saaie rol.’ Lachend vervolgt ze: ‘Ik deed ook absoluut niet mijn best. Ik doe bij alles vreselijk mijn best, maar Pleidooi vond ik soms zo vervelend.’ Van haar rol in de bejubelde en onderscheiden advocatenserie had ze aanvankelijk niet veel verwacht.  ‘Zo’n rolletje is leuk en aardig, maar dat deed ik er wel een beetje bij. Voor de rest was ik altijd met andere dingen bezig en er kwam gewoon af en toe een ‘dagje Pleidooi‘ tussendoor. Ik was er nooit echt bij betrokken, omdat het een klein rolletje was. Joosje was een paar keer in de maand een paar zinnen zeggen. De andere acteurs en actrices was echt een kliekje. Ze kenden elkaar allemaal van de Maastrichtse toneelschool. Met de actrice die de rol van Bep speelde, waar Joosje het altijd mee aan de stok had, kon ik het helemaal niet vinden. Joosje noemde haar een keer ‘kutwijf’ en dat kwam aardig in de richting.’

Muziek
Terwijl ze druk bezig is met andere projecten, komt voor Ten Damme één van haar dromen uit. Afgelopen maart werd haar CD Kill your darlings uitgebracht. ‘Eigenlijk heb ik dat een beetje in het geheim gedaan. Meestal op de maandagavonden, als de studio van gitarist Rob ten Bokem vrij was, gingen we wat uitproberen. Dat proberen hebben we vier jaar lang gedaan, maar niemand mocht er naar luisteren, want het was nooit af. Op een gegeven moment wilde zijn platenmaatschappijuitgeverij weten wwar we mee bezig waren. Na veel gezeur van hun kant en lang aarzelen van ons, hebben we het maar gedaan. Ze waren echt enthousiast. Phonogram kwam met een goed voorstel en dat hebben we geaccepteerd.’ Na het uitbrengen van Kill your darlings werd de CD enthousiast ontvangen door critici en de pers. Het is op zijn minst een opvallend debuut, met rock, pop en ballads. De meeste nummers heeft Ten Damme zelf geschreven. ‘Het is niet echt een big deal, hoor. Het lijkt me logisch dat je muzikaal bent en dat je een aantal ideeën hebt. Maar ik heb er dan ook wel de opleiding voor gehad. Op de Kleinkunst krijg je compositie en tekstschrijven. Verder heb ik mijzelf piano leren spelen en heb, toen ik klein was, viool gespeeld. Uiteindelijk moet je het gewoon  zelf doen. Vogelen achter een piano en het gaat als het ware vanzelf.’ Haar songteksten hebben echter geen speciale betekenis.  ‘Voor mij betekenen ze wel iets. Ik ga geen politieke stellingen poneren, daar voel ik me absoluut niet toe geroepen. Dat vind ik ook echte bullshit. Dat mensen dat kunnen, snap ik ook niet. Dat je een mening zo stellig wil verkondigen en dat aan de hele wereld moet overbrengen. Ik ben waarschijnlijk een echte weegschaal, maar geloof dus niet in teksten die de wereld veranderen. Dat vind ik zelfs kortzichtig. Ik wil niet zoveel serieus bedoelen, probeer alles te relativeren.’ Ondanks dat ze haar hele leven al wilde zingen, brengt haar eerste CD toch wat ongemakken met zich mee. ‘Ik heb gemerkt dat veel mensen vooroordelen hebben. ‘Weer zo’n actrice met een plaatje.’ Dat vinden ze dan net zoiets als Frank Masmeijer die een plaatje heeft gemaakt. Dat moeten ze zelf weten, maar het is pure onzin. Ik ben het slechts in acteren, maar daar kent iedereen mij van. Voor de rest ben ik  ten eerste danseres, dan muzikante, dan zangeres en dan pas actrice.’

James Bond
Die pikorde staat toch buiten kijf, maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Juist nu Ten Dammes zangcarriere een serieuze aanvang lijkt te maken, meldt ook de film zich weer. ‘Er doen zich allerlei aanbiedingen voor. Het is op zich wel moeilijk nee te zeggen. Met de muziek kan je in Nederland niet zo veel verdienen en de huur moet wel betaalt worden. Met film en televisie kan je goed verdienen. Ik kies meestal projecten waar ik achter sta. Dat ik me daar niet voor hoef te schamen. Volgende maand begin ik met een film in de Verenigde Staten. Daarna volgen twee of drie Nederlandse films, waaronder de Zeemeerman van Rob Houwer. Die Amerikaanse film heet Hometown en gaat over de achtergrond van ieder mens. Het speelt zich af in een vissersdorpje, ergens aan de kust. Ik speel een hoofdrol en ben de dochter van een visser. Op een gegeven moment komt er een Vietnamese familie daar ook wonen en vissen. Het hele dorp is dan in rep en roer. Dan volgt er een discussie over wie er nou wel een Amerikaan is en wie er recht op heeft.’ Een project met de nodige prestige zijn de James Bondfilms. Voor de nieuwe Bond werd Ten Damme uitgenodigd in Londen. ‘Toen ik daar aankwam voor de auditie hadden ze al iemand anders. Dat was een Pools meisje. Maar je kan nooit weten waar het goed voor is. Wat dat betreft is film wel weer leuk. Het is veel makkelijker. In de muziek moet je eindeloos veel werken en vechten om iets voor elkaar te krijgen. Dat moet je allemaal zelf doen. Met film stap je in een kant-en-klaar-produkt. Je vult alleen maar je rolletje in. Het voordeel is dat je vaak op plekken en in situaties komt, die je zelf nooit bedacht zou hebben. Verder ben je natuurlijk maar onderdeel van een groter geheel en is het niet echt jouw ding. Bij acteren is het leuk dat je niet jezelf hoeft te zijn.’

Bekende nederlander
Ondanks haar rol in Pleidooi, de gastrollen in Jiskefet en We zijn weer thuis, de films en haar nieuwe CD is Ellen Ten Damme nog geen echte beroemdheid. Het personeel van het luxe Amstel hotel kijkt nieuwsgierig, maar kan haar niet thuisbrengen. Zelf vindt ze het wel goed zo. Ten Damme: ‘Ik waak er wel voor om niet met mijn hoofd in ‘de Bladen’ te komen. Ik krijg er wel aanbiedingen voor, maar doe er niets mee. Het is altijd geraaskal over niets. Tot nu toe had ik ze niet nodig. Ik heb tot nog toe niet het grote publiek, dat die bladen leest, gebruikt. Ik zit in de hoek van de obscure, rare projecten. Aanbiedingen voor de ‘Van de Ende’‑series gaan meteen de prullemand in. Ook de diverse wasmiddelen‑reclames, waar je dan twee ton voor krijgt, doe ik niets mee. Ik doe wel reclames, maar van Omo Power of zoiets, hou je alleen een raar stigma aan over. Ik probeer een beetje vrij te blijven, dat je niet meteen op een rol wordt vastgepind.’ Uit dat oogpunt heeft ze ook – zo gaat het verhaal – de aanbieding van de nederlandse Playboy  afgewezen. ‘Als het de Amerikaanse was geweest, had ik er nog wel over nagedacht. Maar de nederlandse editie heeft een raar bijsmaakje. Daar word je aan gekoppeld en kom je moeilijk van los. dat is het gewoon niet waard.’

Relativisme
De 27-jarige Ten Damme heeft geen echte wensen voor de toekomst. Kinderen krijgen lijkt haar leuk, of een nieuwe CD. Nu lijkt haar carrière op rolletjes te lopen, maar ze realiseert zich dat het ineens over kan zijn. ‘Daar zou ik best mee kunnen leven, want uiteindelijk is alles onzin.’

Ze lacht om de verbaasde blik en gaat verder: ‘Neem een langpootmug en je slaat hem dood tegen de muur. Waar is dat nou goed voor? En waar is die mug nou goed voor? Dat weet je niet, dus. Als je het hele heelal zo beschouwd, waar maak je je dan druk over? Uiteindelijk moet iedereen gewoon voor zichzelf zorgen dat hij een lollig en avontuurlijk leven heeft. Je kunt alleen maar voor jezelf doelen stellen. Dat moet je ook doen,  anders hou je het leven niet vol. Ik denk dat daarom ook het geloof is uitgevonden. Dan heb je tenminste een doel.

 

Sum - coolthinking.nl

Dit artikel verscheen eerder in Sum 04 – juni 1995



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *