Sum - coolthinking.nl

Woestijn, water, bergen en canyons

Een creatieve trip naar het zuidwesten van de Verenigde Staten. De twaalf geselecteerde deelnemers – opgedeeld in vier groepen – maken allemaal een andere expeditie door verschillende landschappen.

Tijdens deze tours, met als thema’s: water, canyon, mountain en desert, filmen ze alles wat ze tegenkomen. Na afloop van de reis zal door de vier groepen het beeldmateriaal worden gemonteerd tot een filmpje van tweeeneenhalve minuut. Met het samenvoegen van de vier filmpjes ontstaat: het Marlboro Project.

Deelnemers
Uit vele duizenden inzendingen en na twee selectieweekeinden zijn de twaalf deelnemers uitgekozen om mee te doen aan het Project. Vijf vrouwen en zeven mannen, in leeftijd varierend van 20 tot 33 jaar. De helft van hen is al afgestudeerd, de anderen studeren nog. Het enige dat de deelnemers van tevoren weten, is dat ze twee weken filmend in de Verenigde Staten doorbrengen.

De eerste zeven dagen maken de groepen, aan de hand van hun thema, een trip langs bezienswaardigheden in verschillende staten. De laatste dagen worden doorgebracht in de hoofdstad van New Mexico, Santa Fe. Aan de Moving Image Arts-department van de College of Santa Fe, de filmacademie, moeten de groepen hun film monteren.

Vier filmstudenten van de College reizen met de groepen mee, om de deelnemers te adviseren met camera en filmtechnieken. Op de laatste avond van de reis zal de Final Performance plaatshebben, de premiere van de vier films.

Het dagboek van de Desert-tour

zaterdag 17 juni
Het beginpunt van de reis ligt op dertien uur vliegen van Schiphol: Sundance, Utah. In deze vakantiekolonie zetelt het Sundance Institute. Dit instituut, opgericht door Robert Redford, biedt onderdak aan jonge filmers en organiseert regelmatig workshops over het thema film. Een toepasselijk startpunt, dus.

zondag 18 juni
De programma’s van de vier trips worden bekend gemaakt en de groepen ingedeeld. Iedere deelnemer mag een voorkeur kenbaar maken. De keuze blijkt moeilijk. ‘Alle trips zijn gaaf, dus maakt het niet zoveel uit wat je kiest’ luidt de communis opinio. De deelnemers aan de Desert-tour zijn: Lars (26), Monique (28) en Claudy (20). De ‘Amerikaanse’ filmstudent is de Spanjaard Marc (24). Vandaag krijgen de deelnemers uitleg over de basisvaardigheden van filmen. Verder is er een uitleg over de apparatuur. Naast twee camera’s krijgen de groepen ook een draagbare montageset mee. Hiermee kan onderweg al footage worden geselecteerd.

maandag 19 juni
Vanaf het startpunt Sundance beginnen de verschillende trips. De Desert-tour rijdt de eerste dag al meteen de ‘woestenij’ in. De drie Ford Bronco’s rijden in colonne, via het stadje Lehi, over de Pony Express westelijk naar Overland Canyon. De Pony Express is de oude postverbinding tussen de Oost- en Westkust. De mannen van deze dienst reden onafgebroken van de ene kant van het continent naar de andere, terwijl om de zoveel kilometer van paard werd gewisseld. De dienst kende veel gevaren: bandieten, Indianen maar ook het weer.

De uitvinding van de telegraaf maakte deze postverbinding overbodig. De route is nog grotendeels intact en vormt een originele manier om het ‘Oude Westen’ van de VS te ontdekken. De overnachting vindt plaats in Overland Canyon, midden op de prairie en zonder voorzieningen. De dichtstbijzijnde stad ligt zestig kilometer verder. Claudy heeft haar definitie van een woestijn nu al aangepast. ‘Bij de term woestijn denk ik altijd aan een grote zandbak. Dit gebied, met heuvels en lage begroeiing is ook een ‘desert’. Het is in ieder geval deserted,’ aldus de studente Film- en Televisiewetenschappen aan de UvA.

dinsdag 20 juni
Na het opbreken van de tenten vervolgt de colonne haar weg door het onherbergzame gebied. Via off-road wegen wordt drie uur later het grensstadje Wendover bereikt. De aanblik is vrij bizar. Aan de kant van de staat Nevada, staan een aantal grote hotels annex casino. De kant van Utah blinkt uit door dodelijke saaiheid. Ook beginnen hier al de enorme zoutvlakten waar deze Mormonen-staat bekend om staat.

Voordat de autorit wordt begonnen over de Interstate-highway 80 naar Salt Lake City, stoppen de deelnemers nog bij de Bonneville Speedway. Er staat nu nog een laagje (zout)water op, maar in juli en augustus – als de zon het water heeft verdampt – worden hier met enige regelmaat snelheidsrecords gebroken. Waarom de grond zich hiertoe leent, heeft volgens een kenner te maken met de keiharde zoute ondergrond, die weinig of geen wrijving veroorzaakt aan de banden.

Op het Salt Lake City International Airport wordt ingecheckt voor een lijnvlucht naar Tucson, Arizona. Deze bestemming ligt ongeveer twaalfhonderd kilometer zuidelijker. Was het in Utah al warm, in Tucson loopt het kwik vaak op tot boven de veertig graden. Bij het verlaten van het vliegveld is deze stijging in temperatuur al goed te merken. Hier zal worden overnacht in hotel Congress. Dit in 1919 gebouwde hotel herbergt art deco in Indiaanse stijl en is het hart van Tucsons kunstdistrict.

woensdag 21 juni
De route van vandaag voert door de directe omgeving van Tucson. Dat is ook niet zo verwonderlijk, want de tweede stad van Arizona is midden in de woestijn gebouwd. Na twintig minuten rijden, doemen ineens tientallen vliegtuigwrakken op. Dit is het zogenoemde ‘vliegtuigenkerkhof’, dat al in veel films dienst heeft gedaan als decor. De deelnemers mochten op een van de vele repairshops wel filmen, maar een tweetal wrakken mogen ze niet in beeld nemen. De 34-jarige eigenaar Clyde is daar erg strikt in. ‘Ja,’ zo laat hij weten, ‘anders weet de concurrentie meteen waar ik mee bezig ben.’ Van alle vliegtuigen in zijn ‘shop’ is het de bedoeling dat ze ooit weer gaan vliegen. Gezien de staat van de meeste moet dat welhaast een levenstaak zijn.

Dan gaat het in hoog tempo naar Saguaro National Monument. Kenmerk van dit natuurpark zijn de cactussen. Deze Saguaros kunnen met gemak zes meter hoog en 150 jaar oud worden. Veel tijd om te filmen en rond te kijken is er niet, want de groep wordt in Oracle verwacht.

Hier bevindt zich het Biosphere 2 complex. Een excentriekeling met veel geld wilde, in navolging van Biosphere 1 – de aarde – een gesloten, kunstmatig ecosysteem ontwikkelen. In een gigantische stolp zouden tien ‘biospherians’ anderhalf jaar moeten verblijven, zonder naar buiten te mogen. Het eerste anderhalf jaar ging het echter mis en tegenwoordig wordt Biosphere 2 gebruikt voor onderzoek. ‘Maar,’ laat gids Heidi fijntjes weten, ‘er mag niemand langer dan een dag in blijven.’ Ondanks de enthousiaste rondleiding blijft het enorme, glazen Biosphere-complex een buitenaardse dissonant in de woestijn van Zuid-Arizona.

donderdag 22 juni
De overnachting vond plaats op een echte ranch. Deze T-guestranch, die qua inrichting uit Gunsmoke lijkt te zijn weggelopen, ligt midden in een prairie met enorme rotsblokken. Vandaag staat een lange reis door totaal verlaten woestijnen op het programma. ‘s Avonds wordt overnacht in Columbus, New Mexico. Het stoffige dorpje met nog geen dertig huizen ligt aan de grens met Mexico.

Een korte blik in dit land leert dat tussen twee kilometer een wereld van verschil kan bestaan. In het motel met de veelzeggende naam Suncrest Inn, waar we deze maand de enige reservering zijn, kan de groep weer serieus gaan monteren. De Amerikaans-Spaanse student Marc is opgetogen over het tot nu toe geschoten materiaal. ‘Er zit echt mooie footage tussen, vooral de opnamen van de lucht zijn briljant.’

vrijdag 23 juni
Via off-road woestijnwegen en heuse highways wordt in de namiddag White Sands National Monument bereikt. Deze woestijn bij Alamagordo, New Mexico bestaat zoals de naam al suggereert uit wit zand. Maar wit is dan ook echt wit. De duinen lijken wel van sneeuw. De overnachting zal in het park plaatsvinden op een primitieve campsite zonder faciliteiten.

Het park wordt om negen uur ‘s avonds afgesloten en dan mag niemand er meer in of uit. Dat komt omdat White Sands omgeven is door streng verboden militair gebied. Hier vond onder meer in 1942 de allereerste ontploffing van een atoombom plaats en de Space Shuttle landt er regelmatig. Ook beoefent het Amerikaanse leger hier haar schietkunst.

‘En,’ zo laat de ranger doodleuk weten, ‘daardoor verdwaalt er weleens een projectiel. Mochten jullie iets vinden dat er verdacht uitziet, raak het niet aan en waarschuw ons.’ De volle maan zorgt echter voor zo’n betoverend schouwspel, dat zijn onheilspellende woorden snel verdwijnen.

zaterdag 24 juni
De route voert naar het westelijke gedeelte van New Mexico. Op een hoogvlakte staan de Very Large Arrays, het grootste radiotelescopische complex ter wereld. Hier worden signalen opgevangen uit onze, en vele andere melkwegstelsels. De route gaat nog westelijker, naar Quemado.

Hier bevindt zich het lighting field. Op een stuk woestijn heeft een kunstenaar honderden ijzeren palen in de grond gestoken. Bij onweer moet dit een onvergetelijk schouwspel opleveren. De overnachting vindt plaats in een luxe blokhut aan de rand van het ‘bliksemveld’, maar de nacht is helder. Zonder de ervaring van onweer ziet de woestijn er bizar uit met al die staven. De blokhut bezit een hoog “Kleine huis op de prairie-gehalte” en de dichtstbijzijnde buren wonen op 45 minuten rijden afstand. Desondanks is er stromend water, telefoon en elektriciteit.

Er moet door Monique, Claudy, Lars en Marc nog veel worden gemonteerd. Toch begint hun film zich al aardig af te tekenen. ‘We hebben zo veel materiaal en willen alles wel gebruiken,’ aldus Monique. ‘Maar de film mag maar tweeeneenhalve minuut duren, dus moeten er shots afvallen.’ ‘Maar,’ zo vult Lars haar aan. ‘Dat leert je dus wel om heel conscientieus naar het materiaal te kijken. We hebben nu een half uur geselecteerd en daarvan monteren we in Santa Fe ons project.’

maandag 26 juni
Santa Fe – Hier begint het laatste gedeelte van de reis. De vier groepen hebben hun trips beeindigd en gaan zich met de afronding van hun films bezig houden. Voordat ze woensdagavond hun films kunnen presenteren, moet er door de deelnemers en Amerikaanse studenten nog heel wat werk worden verzet; het monteren, de titels en muziekselectie. Terwijl de groepen in de montageruimten zitten te zweten, is er tijd om rond te kijken in de stad.

Santa Fe is de hoofdstad van New Mexico en werd in 1610 door de Spanjaarden gesticht. Hierdoor is het een van de oudste steden van de Verenigde Staten. De city different heeft slechts vijftigduizend inwoners en kan zich jaarlijks verheugen in een toeristenstroom die drie keer zo groot is. Het oude centrum van de stad is The Plaza met het paleis van de Gouverneur. In dit oudste overheidsgebouw van de VS is nu het museum van New Mexico gevestigd. Verder verraden vele roze huisjes met grote veranda’s de oude Spaanse invloeden.

woensdag 28 juni
De hele dag lopen de deelnemers al nagelbijtend rond. Straks is de eindpresentatie van de vier filmpjes en allemaal willen ze het beste produkt afleveren. Een paar uur later is de spanning eraf. De presentatie is geweest en alle vier de filmpjes zijn ware kunstwerkjes gebleken.

Nu beseft men ineens dat de volgende dag weer terug wordt gevlogen naar Nederland. Rest de herinnering aan een mooi Project en de wetenschap van het nagenieten bij de televisieuitzendingen in het najaar. Of zoals Claudy het uitdrukt: ‘Volgend jaar wil ik weer!’

Bekijk het eindresultaat van het Desert-onderdeel van het Marlboro Project 1995

Bekijk het uitgebreide videoverslag op YouTube

Sum - coolthinking.nl

Dit artikel verscheen eerder in Sum 05 – augustus 1995