IQ

Spaanse vlieg

Antonio Banderas (38) is een onvervalste latin lover, maar dan wel een van dit decennium. Anders dan zijn macho voorgangers toont hij ook gevoelens. Zowel op het witte doek als in z’n privé-leven. Nadat hij als acteur de Spaanse top vormde, moest hij na de oversteek over de Atlantische oceaan weer helemaal onder aan de ladder beginnen. Totdat hij definitief doorbrak met Desperado.

door Kel Koenen

‘Sinds Evita heb ik echt het gevoel m’n plekje in Hollywood te hebben veroverd’Het is een opgewonden bedoening in het exclusieve Four Seasons-hotel in Beverly Hills. Dit hotel, bijna ieder weekend het decor voor interviews met de groten van Hollywood, is vandaag in bezit genomen door een volledig Spaanstalig contigent journalisten. Argentijnen, Mexicanen, Peruvianen, Bolivianen en vertegenwoordigers van het Iberisch schiereiland zelf, wachten, tezamen met een handjevol overige nationaliteiten, op de komst van Latin lover Antonio Banderas. De 38-jarige Spaanse acteur kwam in 1991 naar de Verenigde Staten en behoort op dit moment tot een van belangrijkste exponenten van zijn generatie. De definitieve doorbraak naar het grote sterrendom maakte Banderas met Desperado. Hij bevestigt die status door zijn (zingende) hoofdrol naast Madonna in de filmversie van Lloyd Webbers’ Evita. En vervolgens door de rol van Zorro in de spektakelfilm The Mask of Zorro naast routinier Anthony Hopkins. De opgewonden stemming bereikt een kookpunt wanneer Banderas de kamer binnenloopt waar het interview (een acteur en vijf journalisten) zal plaatsvinden. Even lijkt de aanwezigheid zinloos te worden, wanneer alle collega’s hun vragen in de Spaanse moedertong stellen. Maar Banderas, na een verblijf van zeven jaar in Hollywood inmiddels ook de Amerikaanse efficiëntie en commercialiteit overgenomen, verontachtzaamt de Nederlandse journalist niet. Met een vette knipoog antwoordt hij consequent in het Engels, zodat uiteindelijk ook de meest volhardende Argentijnse collega het Spaans opgeeft en overgaat in de eerste wereldtaal. Vliegen op het witte doek de vonken ervan af in films als The Mask of Zorro, Desperado en zelfs Evita, de verschijning van de acteur doet twee keer met de ogen knipperen. Met z’n kort geknipte zwarte haar en tengere lijfje van amper 170 centimeter zou hij met gemak door kunnen gaan voor een achttienjarige strandwacht. Zijn Engels is doorspekt met typisch Amerikaanse uitdrukkingen, maar de Latijnse tongval en gesticulerende bewegingen zijn nog altijd zwaar vertegenwoordigd. Nieuws over zijn vaderland houdt de acteur nauwgezet bij. Met name de politieke verhandelingen en de voetbalcompetitie. De Spaanse nationale ploeg hoeft niet meer echt op zijn steun te rekenen. ‘Ik weiger om nog langer midden in de nacht naar het Spaanse elftal te kijken. Waarom niet? Omdat die jongens ongelooflijk veel geld verdienen, maar er op het WK er niets van wisten te bakken. Voor zoveel geld moeten er goede prestaties zijn.’ De acteur is een rabiate liefhebber van de balsport en had de ambitie om profvoetballer te worden, totdat een knieoperatie in zijn 14e levensjaar een eind maakt aan die aspiraties. Hij besluit dan maar om te acteren. Vierentwintig jaar later kruipt Banderas in de huid van de grootste Spaanstalige held uit de geschiedenis, Zorro. Gewapend met een sabel en getooid met cape en masker bestrijdt Zorro de onrechtvaardigheid in het door de Spanjaarden bezette Californie. Hoewel het verhaal van The Mask of Zorro anders is dan het klassieke verhaal, zijn de principes van de man met het masker hetzelfde gebleven. En dat was voor Banderas bijzonder aantrekkelijk. ‘Ik vond Zorro juist zo interessant om te spelen, omdat ik volgens mij dezelfde principes heb. Rechtvaardigheid en vrijheid, maar ik weet niet of ik dezelfde ‘kloten’ heb als Zorro om die principes vervolgens te verdedigen. Eigenlijk weet ik dat wel: ik heb ze niet. Daarnaast houd ik van de mysterieuze kant van mijn personage, vooral als hij nog niet helemaal Zorro is.’

Wanneer de film begint is het twintig jaar geleden sinds Don Diego de la Vega (Anthony Hopkins) de Spaanse bezetter bestreed als Zorro. Maar na twee decennia moet er een opvolger worden gevonden, die Zorro’s taak kan voortzetten. Dat blijkt Alejandro Murieta (Antonio Banderas) te zijn, een kruimeldief. Hij wordt door Don Diego omgevormd tot Zorro, zodat de beiden gemaskerden voor eens en altijd kunnen afrekenen met het kwaad. Behalve spectaculaire en grootscheepse vechtscènes combineert The Mask of Zorro ook nog goede acteurs en veel humor. Niet voor niets was de film in de Verenigde Staten een van de grote zomerhits met een recette van honderdvijftig miljoen dollar. ‘Wat me met name aansprak was de humor,’ vertelt Banderas. ‘Het is altijd goed om lekker te lachen tijdens dit soort films. Vooral om het publiek te laten zien dat personages die groter zijn dan het leven zelf, duidelijk ook feilbaar kunnen zijn.’ Het verhaal van Zorro kent hij al sinds zijn jeugd en wie trouwens niet? Banderas heeft meer herinneringen aan de klassieke film met Douglas Fairbanks dan aan de recentere televisieserie. Een eventueel deel twee ziet hij ook nog wel zitten. ‘Ik heb al veel films gedaan, maar nog nooit een sequeel. Natuurlijk, lijkt het me fantastisch om een vervolg op The Mask of Zorro te maken. Op die manier kan ik dan het personage nog verder uitwerken en ontwikkelen. Die progressie zie je ook al in deze film. Aanvankelijk trek ik als Zorro ten strijde om m’n broer te wreken, maar na verloop van tijd wordt de heersende onrechtvaardigheid zijn belangrijkste motief. Een sequel zou ik best willen maken, maar wel binnen dezelfde kwaliteitsparameters, waarmee The Mask of Zorro werd gemaakt.’ Naar alle waarschijnlijkheid kiest Banderas binnenkort voor opnieuw een gemaskerde rol, maar ditmaal is de gezichtbedekker wit. Namelijk het masker van de Phantom of the Opera. ‘Als alles goed gaat, beginnen we in maart met de muziekopnames en in de zomer met de filmopnames. Maar je weet nooit hoe het loopt in dit wereldje. We zien wel.’

José Antonio Dominquez Banderas spreekt in 1990 met regisseur Arne Glimcher over de mogelijkheden voor zijn eerste Engelstalige filmrol in The Mambo Kings. Later zal de acteur zich herinneren dat hij met de regisseur een bijzonder prettig gesprek had, maar dat hij er geen woord van heeft verstaan. Niettemin krijgt Banderas de rol in The Mambo Kings, nadat hij al zijn tekst fonetisch uit z’n hoofd heeft geleerd.

Daarvoor was de acteur alleen nog maar te zien geweest in Spaanse theaterproducties en films waarbij de naam van regisseur Pedro Almodovar nauw met die van hem is verbonden. Met Almodovar – de Spaanse David Lynch maakt Banderas sinds 1981 negen maal een speelfilm, waarbij Women on the verge of a nervous breakdown in 1987 wordt genomineerd voor de Oscar voor Beste buitenlandse film. The Mambo Kings blijkt voor Banderas het begin van een langzame mars door de Amerikaanse filminstituties. Maar de band met Almodovar blijft bestaan. ‘Op dit moment zijn er nog geen concrete plannen om weer eens samen een film te doen,’ verklaart Banderas. ‘Maar we zijn al heel lang erg goede vrienden en we hebben de afspraak gemaakt om films te blijven doen.’ Als de acteur terugkijkt naar z’n beginperiode in Spanje, ziet hij ook idealisten naast filmmakers. ‘Wij wilden de Spaanse cinema opbouwen op de ruines die waren ontstaan ten tijde van Franco,’ stelt hij. ‘Het was een hele gekke, maar ook spannende tijd. We maakten hele gewaagde films en wisten niet precies tot hoever we konden gaan.’

Bij iedere nieuwe film van Banderas groeit ook het aantal fans en dat zijn niet alleen maar vrouwelijke. Sowieso gaat een vergelijking tussen Banderas en de klassieke Latin-lovers van het witte doek, Cesar Romero, Fernando Llamas en Gilbert Roland enigszins mank. De vroegere generatie Latin lovers waren haantjes en kenmerkten zich in ultiem machogedrag. Hoezo anachronisme? Banderas komt sexy en charmant over, maar blijft altijd nog redelijk gereserveerd. Zijn rol in Interview with the Vampire, naast idolen als Tom Cruise en Brad Pitt, was een van de meest intense van de film. En zijn kleine rolletje in Philadelphia als de vriend van Tom Hanks, bezat een bedachtzame, maar vurig romantische insteek. Al dan geen onvervalste Latin lover, Banderas heeft zeker iets waar mensen voor vallen. Zelf veinst hij het allemaal maar onzin te vinden. ‘Banderas als synoniem voor charmeur? Dank je wel, maar ik moet eerlijk zeggen dat zoiets me maar bijzonder weinig doet. Wat is charme of wat is sexy? Wanneer je weet dat andere mensen vinden dat jij over dergelijke kwalificaties beschikt, verlies je ze volgens mij. Natuurlijk kijk ik wel eens in de spiegel, maar alleen omdat ik dat na 38 jaar eindelijk durf en de schaamte heb verloren. Hahaha.’ Sekssymbool of niet, het kwam hem niet aanwaaien. In zijn eerste Amerikaanse films had Banderas niet de belangrijkste rollen, maar dat was de prijs die hij moest betalen. ‘Het was aanvankelijk best een bittere pil om te slikken. In Europa deed ik echt de hoofdrollen in films, maar na de overstap van Spanje naar de Verenigde Staten kon ik hier met veel pijn en moeite alleen hele kleine rolletjes krijgen.’

In Spanje was Banderas tot het moment van zijn Amerikaanse avontuur al een enorme ster en dat is de laatste acht jaar alleen maar groter geworden. Hij heeft voor een acteur ook een enorm aantal titels op zijn filmografie staan, in totaal rond de 51. ‘Ik weet dat ik een lange weg heb afgelegd, maar ik ben altijd geduldig geweest. Ik heb me vanaf het begin af aan gerealiseerd dat succes de eerstvolgende halte is na opoffering. Verder ben ik geduldig geweest en kreeg een boel kritiek voor m’n kiezen, maar heb dat wel goed weten te gebruiken.’ Zeker in de eerste jaren na de oversteek speelt de acteur in de ene na de andere film. Werk, werk, werk, lijkt zijn credo. Totdat hij in 1995 aankondigt het iets rustiger aan te doen. Hij voegt daad bij woord en is sindsdien nog maar in vijf films te zien geweest. Toen kwam er ook een kentering in zijn eigen positie binnen de Amerikaanse filmwereld. ‘Pas tijdens de opnames van Evita kreeg ik het idee dat ik definitief een plekje had veroverd. Zo benaderde ik het vak ook, daarvoor was ik tevreden met alles en accepteerde met beide handen wat me werd aangeboden. Maar sinds Evita heb ik duidelijk het gevoel zelf achter het stuur te zitten en kan ik ook zelf de richting bepalen hoe ik wil rijden. Ik was jarenlang een groentje, maar nu is het moment gekomen om m’n eigen spel te maken.’ Toch ziet hij de periode voor zijn hervonden zelfverzekerheid en positiebepaling niet per se negatief. ‘Nee, volstrekt niet. Ik denk dat mijn persoonlijkheid er alleen maar sterker van is geworden. Stap voor stap bouwen aan je carrière door het vertrouwen van je eigen instincten.’

Met Hollywood heeft hij een haat-liefde verhouding. Aan de ene kant is het de plaats die hem een kans heeft geboden, maar aan de andere kant staat de mentaliteit van de mensen in de industrie hem helemaal niet aan. ‘Iedereen hier benadert film als business en niet als kunst, zoals het zou moeten,’ liet hij zich eens ontvallen. ‘Als je hier met iemand zit te dineren gaat het altijd over geld. Dat getuigt pas echt van een slechte smaak.’

Zijn hele benadering van het met ego’s volgepakte Hollywood is van een aangename frisheid. Hij heeft niet veel pretenties en verbergt zich zeker niet achter het masker, dat andere succesvolle jonge acteurs wel hebben opgezet. Omdat hij – zowel in zijn professionele als privé-leven – dat defensieve links laat liggen, is hij voor de camera een overtuigende romanticus. In iedere film waarin hij speelt, met welke tegenspelers ook, er vliegt altijd wel een vonkje over. Zijn huwelijk met actrice Melanie Griffith is al niet anders. ‘Ik hou van haar zolas ze is en alles wat ze meeneemt.’ Tijdens het begin van hun relatie werd Banderas flink onder vuur genomen door de Spaanse roddelpers – een van de ergste ter wereld – met het verwijt dat hij zijn eerste vrouw zou hebben gedumpt om via Melanie Griffith een plekje in Hollywood te veroveren. Na twee jaar huwelijk zijn die geluiden inmiddels verstomt en is de familie Banderas sinds een jaar uitgebreid met dochtertje. Het vaderschap is wel aan hem besteed, bekent hij niet zonder trots. ‘Een kind hebben is een fantastische ervaring,’ glundert Banderas. ‘Van de ene op de andere dag komt er iets in je leven dat alle aandacht en liefde opeist. Het realiseert je ook dat er iemand is die in alles van jou en de moeder afhankelijk is. Het is echt fantastisch.’ De toegewijde vader, liefhebbende echtgenoot en ontwapende acteur heeft ook bij het verzamelde journaille iets losgemaakt. Nadat Banderas is vertrokken, staren de vrouwelijke collega’s glazig voor zich uit. ‘He’s is so cool,’ mompelt er een. And ain’t that the truth.

“IQ

Dit artikel verscheen eerder in IQ 09 – november 1998